تازه ها:کتاب"نفت و زندگی"منتشر شد     7370 تن تعداد مصدومان زلزله کرمانشاه تا کنون/پایان عملیات انتقال مصدومان     زاگرس لرزید     ضرورت تغییر رویکرد از مدیریت روزمره به مدیریت برنامه محور     دیدار انجمن کلیمیان با دستیار ویژه رئیس جمهور     موضوع «سپنتا» نهضت خودجوش «دفاع از حقوق اقلیت ها» ایجاد کرد     دکتر اقبال عباسی استاندار چهارمحال و بختیاری شد     کوگِ رَشتِ خوش‌خون     بهمن ماندگار در دل ایل چرا چنین شتابان‌؟     بهمن علاءالدین؛مستندساز تاریخ زاگرس و رسوم زاگرس نشینان       
   جدیدترین مطالب  
  کتاب"نفت و زندگی"منتشر شد
  7370 تن تعداد مصدومان زلزله کرمانشاه تا کنون/پایان عملیات انتقال مصدومان
  زاگرس لرزید
  ضرورت تغییر رویکرد از مدیریت روزمره به مدیریت برنامه محور
  دیدار انجمن کلیمیان با دستیار ویژه رئیس جمهور
  موضوع «سپنتا» نهضت خودجوش «دفاع از حقوق اقلیت ها» ایجاد کرد
  دکتر اقبال عباسی استاندار چهارمحال و بختیاری شد
  کوگِ رَشتِ خوش‌خون
  بهمن ماندگار در دل ایل چرا چنین شتابان‌؟
  بهمن علاءالدین؛مستندساز تاریخ زاگرس و رسوم زاگرس نشینان
- اندازه متن: + -  کد خبر: 1332صفحه نخست » جدیدترین خبرهایکشنبه، 12 دی 1395 - 15:30
حقوق شهروندی؛از منشور تا عمل
حقوق شهروندی؛از منشور تا عملسرانجام، از منشور حقوق شهروندی، به عنوان یکی از وعده های رئیس جمهور با مردم ایران، رونمایی شد
  

دکترحسن اکبری بیرق//سرانجام، از منشور حقوق شهروندی، به عنوان یکی از وعده های رئیس جمهور با مردم ایران، رونمایی شد. علی رغم تیرهای طعن و تیغ های ملامت، که از سوی ارباب سیاست و آبای فقاهت، نثار عاملان و مباشران تدوین این سند تاریخ ساز شد، خداوند من�'ان را باید سپاسگزار بود که دولتی بر سر کار است، که به جای ماجراجویی و حاشیه دوستی و عوامفریبی   ... اندیشه های دور و دراز در سر و به افق های دور، نظر دارد. آنچه در پسِ پشتِ آیین معرفی این متن، بیش از همه جلب توجه می کند، عقلانیت حاکم بر طرح و برنامه و اقدام و عمل دولت تدبیر و امید و عقبه فکری آن است که تا باد چنین بادا.

   صرف نظر از جاروجنجال های مخالفان این خدمت دولت به امت و ملت ایران زمین، که به حکم آیه شریفه «لا تأخذکَ فی الله لومه لائمٍ»، نباید جدیشان گرفت، دوستان مشفق نیز گاه نقدهایی بر منشور شهروندی داشتند که عمدتا حول محور ضمانت اجرایی آن بود. آنچه بیش از همه در میان منتقدان واقعی این منشور به چشم می خورد نگرانی درباره زمینه های قانونی اجرای این منشوراست. جان کلام ایشان آن بود که این متن زیبا و دل انگیز و آرمانی با اتکا به کدام تکیه گاه قانونی قابل اجراست.

   چنین ایراد و نقدی در بادی امر، قابل فهم و حتی پذیرش است اما اندکی درنگ و تامل لازم است تا بدین نکته ظریف متفط�'ن شویم که اینجا نیز آسیا به نوبت است و «اِن�'َ الامورَ مرهونه الی اوقاتِها». تفصیل مطلب این که حقوق شهروندی و مقولاتی ازین دست، هم به لحاظ تئوریک و نظری، و هم از جهت پراتیک و عملی، محصول هزاران سال تکاپوی بشر در دوره های مختلف زیست این جهانی اش بوده و متاعی سهل الوصول نبوده است. حتی اگر چنین امری در جامعه ما پایه های نظری مستحکمی نیز داشته باشد، بازهم باید زمانی دراز کوشید تا زمینه های روحی، روانی و ذهنی و زبانی اجرای بند بند این سند، فراهم گردد. این نکته بر همگان روشن است که مشکل اصلی در جامعه ما کمبود و یا نبودِ قانون نیست؛ بلکه در بسیاری عرصه ها تور�'م ملال انگیز قانون است که مانع اجرای آن و تسهیل فرایندهای بروکراتیک می شود. بنابراین اگر دولت تدبیروامید همین منشور را تبدیل به لایحه کرده و به تصویب مجلس می رساند و از سد�' آهنین شورای نگهبان، که با این مفاهیم چندان بر سر مهر نیست، می گذراند، تنها نتیجه اش آن بود که بر کتاب قطور قانون، چند صفحه ای افزوده می شد. باید به یاد داشته باشیم که بسیاری از بندهای این منشور مترقی در قانون اساسی و قوانین عادی و حتی در فرمان هشت ماده ای امام راحل(ره) و فرامین متعدد مقام معظم رهبری آمده است؛ اما اگر بگوییم معطل مانده، سخن به گزاف نگفته ایم. سر�' این تعطیل و فروگذاری، خلاء قانون نیست؛ نبودِ زمینه های اجتماعی کافی از سویی و فقدان بسترهای لازم در سازوکار قدرت از سویی دیگر مانع تحقق این قوانین و فرامینٍِ مکتوب، بوده و هست. ازین روست که پیش و بیش از آن که به فکر قانونگذاری باشیم باید جاده پر فرازو نشیب و پیچ و خم اجرای آن را بکوبیم و صاف کنیم.

   به گمان من برای حرکت در این جاده، باید به ترتیب از پنج ایستگاه عبور نماییم و هرگز در اندیشۀ میانبُر زدن و نادیده گرفتن این مراحل نباشیم. آن پنج مرحله عبارتند از: تبیین، تنظیم، تعلیم، مطالبه و تقنین.

  1. تبیین: نخستین گام در راستای تحقق حقوق شهروندی در ایران تبیین و روشنگری و توضیح صورت مساله است. این امر خطیر بر عهده روشنفکران و دانشگاهیان در حوزه های مختلف است تا از راه نظریه پردازی و گفتمان سازی و کشاندن این امرِ حقوقی و فلسفی به حوزه عمومی، آحاد مردم را با این مقوله آشنا سازند. اذهان سنتی، بویژه در میان متعصبان، در برابر چنین مفاهیمی از خود مقاومت نشان می دهند؛ بنابراین نخبگان جامعه را فرض است که به پرسش هایی از این دست پاسخ گویند که: حقوق شهروندی چیست؟ مبانی فکری، فلسفی آن کدام است؟ بنیان های انسان شناختی حقوق شهروندی چیست؟ رابطه حقوق طبیعی و حقوق شهروندی چیست؟ چه رابطه منطقی بین حقوق بشر و حقوق شهروندی وجود دارد؟ مبانی الهیاتی جقوق شهروندی چیست؟ آیا حقوق شهروندی با اسلام سازگاری دارد؟ موضع فقه شیعی درباره حقوق شهروندی چه می تواند باشد؟ آیا حقوق شهروندی قابل بومی سازی است؟ موانع ساختاری تحقق حقوق شهروندی در ایران چیست؟ آیا قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ظرفیت اعطای حقوق شهروندی به مردم ایران را دارد؟ تا زمانی که اینگونه مسائل، ابتدا در میان نخبگان و سپس در عرصه های عمومی مورد بحث قرار نگیرد، نمی توان انتظار داشت که دولت ها، حتی اگر در رأسشان خاتمی و روحانی باشد، کاری از پیش ببرند. در این میان نقش رسانه های جمعی و رادیو و تلویزیون و فضاهای مجازی بسیار تعیین کننده است. دریغا که تخریب دولت های مردمی و ساخت برنامه های بی محتوا و سطحی چنان وقت و انرژی و هزینه از صداوسیماییان و رسانه میلی می بلعد که فرصتی و انگیزه ای برای پرداختن به چنین موارد تاثیرگذار و روشنگر نمی یابند؛ گویی ترجیح می دهند روح عوام را با خرافات و توهمات بنوازند و روان خواص را با سخن فروشان بی سرمایه بخراشند.
  2. تنظیم: پس از آن که بحث های تئوریک درباره حقوق شهروندی به اندازه کافی در سطوح مختلف جامعه گسترش یافت و گفتمان سازی ها به قدرِ لازم صورت پذیرفت، نوبت آن است که متنی اندیشیده و ویراسته مبتنی بر همان مباحث نظری، تنظیم و تدوین شود. باید دانست که نفسِ کتابت و نوشتن، ارزش است و بقول ژان پل سارتر، « نوشتن، نوعی عمل است». هرآنچه ثبت و ضبط و مکتوب نشود بیم فساد و زوال آن می رود. اگر معارف و یافته های بشری، به قید کتابت درنیایند قطعا به محاق خاموشی و فراموشی می روند. اقدام حکیمانه دکتر حسن روحانی در تدوین منشور حقوق شهروندی شاید ناظر به این واقعیت بوده باشد.
  3. تعلیم: گام بعدی درراستای ایجاد ضمانت اجرایی برای منشور حقوق شهروندی، آموزشِ آن است. پرواضح است که مقولۀ حقوق شهروندی، برای ایرانیان امر مستحدث و جدیدی است و با عنایت به جد�'یت آن باید از طرق مختلف و در سطوح متفاوت به تعلیم و تعل�'م آن همت گماشت. از کتب مدارس ابتدایی گرفته تا پیش پرده های سینماها، متون درسی دانشگاه ها، سوالات آزمون های استخدامی، بیلبورد های تبلیغاتی و برنامه های فرهنگسراها و... را باید پر کرد از مضامینی که به نحوی در پیوند با آموزش حقوق شهروندی باشند. آموزش، رکن رکین شهروندی در دنیای امروز است که غفلت از آن نشانه ناکارآمدی هر نظام مدیریتی و حاکمیتی است.
  4. مطالبه: نتیجه منطقی عبور فعال از سه ایستگاه پیشین، ایجاد مطالبه در بین شهروندان می باشد. هر شهروندی که در بافتار طرح مباحث نظری درباره حقوق حق�'ۀ خود قرار گرفته و در فضایی تنفس کند که بر پایۀ سندی مکتوب که توسط عقلای قوم تدوین شده است، آموزش داده می شود، به طور طبیعی به مرحلۀ مطالبه پای خواهد نهاد. از آنجا که «حق، گرفتنی است» و مقدمۀ گرفتن نیز خواستن است، باید گروه های مردم نهاد و فعالان اجتماعی و نهادهای مرجع در جامعه به انتظار دولت ننشسته و خود در ایجاد مطالبه عمومی نقش موثر ایفا نمایند. مطالبه فراگیر، به خودی خود نه تنها دولت ها را به فراهم کردن شرایط احقاق حقوق مجبور می نماید، بلکه علما و مراجع دینی را نیز به تامل وامی دارد تا قرائتی سازگار با اقتضائات جدید از دین عرضه کنند.
  5. تقنین: گام واپسین در این طی طریق، قانونگذاری است؛ تمامی چهار مرحله پیشین در حکم مقدمه ای بود برای تبدیل یک مفهوم مدرن به قانون. مفهومی که در اثر تبیین روشنفکران و اندیشمندان فرزانه و آموزش و ترویج به خواست عمومی بدل شده و زمینه های اجرایی آن در صورت داشتن پشتوانه ای قانونی فراهم شده است. خواست و مطالبه عمومی قانونگذاران، فقیهان و نهادهای نظارتی قانونی را مجاب می کند تا در مواضع صلب و محکم خود تجدید نظر کرده و به مقتضیات جعان جدید تن دهند تا مردم به حقوق شهروندی خود برسند.

از مجموع آنچه گذشت می توان دریافت که دولت تدبیر و امید و شحص ریاست محترم جمهور چه کار سترگی انجام داده اند و ما مردم ایران نیز در چه مرحله ای از گذار از نظام شبان رمگی به مقام شهروندی قرار دارند. تاریخ درباره بنیانگذاران این بنای رفیع که ایران و ایرانی را ساکن دهکده جهانی می کند قضاوتی نیکو خواهد کرد.

   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
آدرس وب:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ترین مطالب  
  کتاب"نفت و زندگی"منتشر شد
  7370 تن تعداد مصدومان زلزله کرمانشاه تا کنون/پایان عملیات انتقال مصدومان
 
 
 
::  پست الکترونیک ::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
© زاگرسیان
info@zagrosian.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار